Kennisatlier Groen en Gebiedsontwikkeling

18 maart, Vaartkom Leuven.

In het kader van het grensregioproject Toepassing Functioneel Groen werdt 18 maart in Leuven een kennisatelier gehouden over het versterken van de rol van groen binnen gebiedsontwikkelingsprocessen.

Programma vanaf 9.00 - 15.00 in de Molens van Orshoven te Leuven

-  Opening door Mohamed Ridouani, schepen van de Stad Leuven.
-  Veranderend gebruik van de stedelijke openbare ruimte: de betekenis voor groen.
                      Bram van de Klundert, directeur VROMRaad
-  De rol van groen bij planontwikkeling, de visie van de ontwikkelaar.
                  Ellen Masselink, AM Wonen
-  De Vaartkom als illustratie van de visie van West 8 op functioneel groen.
                      Maarten van de Voorde, Hoofdontwerper West 8
- Tweewaters : een park in de Dijlevallei.
                      Bas Smets, landschapsarchitect Bureau Bas Smets
-  Rondgang Vaartkom

Verslag

Als onderdeel van het Europese grensregioproject ‘Toepassing Functioneel Groen’ heeft op 18 maart het kennisatelier ‘Groen in Gebiedsontwikkeling’ plaatsgevonden in een industrieel historisch pand in de stad Leuven. Deze locatie is niet alleen gekozen vanwege zijn cultuurhistorische waarde, maar ook omdat deze ligt in het stadsvernieuwingsgebied De Vaartkom, waarin functioneel groen een voorname rol speelt.
Tijdens het kennisatelier stond de vraag centraal hoe de realisatie van functioneel groen binnen gebiedsontwikkelingsprocessen kan worden geborgd. Welke functies kan groen vervullen voor een duurzame inrichting en welke instrumenten ondersteunen de kwaliteit en realisatie? Welke rol speelt de relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer bij het optimaliseren van groene kwaliteiten?

De heer Mohamed Ridouani, schepen van de Stad Leuven opent de bijeenkomst. Het is niet voor niets dat dit kennisatelier in Leuven wordt gehouden. In de nieuwe stadsontwikkeling van de Vaartkom is functioneel groen één van de uitgangspunten voor de planvorming. De schepen geeft aan dat continu investeren in groen een belangrijke impuls aan de leefbaarheid van de stad geeft en dat Leuven daar iedere dag aan werkt.

Vanuit verschillende invalshoeden hebben de sprekers een bijdrage geleverd aan de discussie. Bram van de Klundert (secretaris VROMRaad) vindt groen in de stad vooral belangrijk om het verstoorde contact tussen mens en natuur te herstellen. “We kunnen veel meer doen met groen: elke boom in de tuin is een boom in de natuur”. Geef als overheid geen blauwdrukken, maar laat lokale initiatieven de weg naar duurzaamheid leiden”.

Volgens Ellen Masselink van AM Wonen vervult groen een belangrijke commerciële rol bij planontwikkeling door bij te dragen aan het ‘merk’ van een gebied. Groen verhoogt immers de beleving door versterking van de identiteit van een gebied. Ondanks het belang van groen vormt realisatie van hoog kwalitatief groen echter nog een probleem, omdat financiën hiervoor moeilijk te vinden zijn. Gemeenten dienen projectontwikkelaars echter de ruimte te geven om groen op  innovatieve wijze in gebiedsontwikkeling in te brengen.

Maarten van de Voorde, Hoofdontwerper West 8, lichte zijn ontwerp toe van een functioneel groenontwerp in de Vaartkom. Groen vormt geen doel op zich, maar is belangrijk om een aansprekende sfeer te creëren, die aansluit bij cultuurhistorische waarden. Groen zorgt voor het terugbrengen van de menselijk maat bij grote gebouwen en trekt door de vormgeving informele menselijke activiteiten aan.

Bas Smets, landschapsarchitect van Bureau Bas Smets, ging in zijn ontwerp van het Park Tweewaters in de Vaartkom uit van dezelfde ontwerpprincipes. Hij gebruikt water en reliëf om het park aantrekkelijk te maken voor informele activiteiten. Als ondersteunende beeldvorm voor de transformatie van het industriegebied gebruikt hij een tijdelijke kwekerij van stadsbomen, die na het uitplanten van een deel van de bomen de basis vormen voor het nieuwe Valleipark.  

Een verfrissend inzicht voor de ruim 80 deelnemers aan het kennisatelier waren de verschillen in aanpak van gebiedsontwikkeling in Nederland en Vlaanderen. In Vlaanderen zorgen een kleine schaal en rustiger tempo voor meer aansluiting bij lokale waarden. Deelnemers waren vertegenwoordigers van de 14 deelnemende partners aan het project, en overige belangstellenden van universiteiten, adviesbureaus en onderwijsinstellingen met een groene of stedenbouwkundige achtergrond of interesse.
Het grensregioproject introduceert een nieuwe kijk op groen in de stad. Groen is meer dan alleen decor en de aankleding van de stad: het kan de negatieve effecten van klimaatverandering reduceren, de luchtkwaliteit verberen en sociale processen ondersteunen. Gemeenten zijn dagelijks bezig met het verbeteren van de leefbaarheid en duurzaamheid van de openbare ruimte. Groen kan daar op verschillende manieren aan bijdragen.